Gần đây có một số trường hợp bị chó dại cắn nhưng không biết, đã lên cơn dại và tử vong. Đây là một bệnh truyền nhiễm cấp tính tối hiểm, khi bệnh dại đã lên cơn thì vô phương cứu chữa cho dù là Tây y hay Đông y. Tuy vậy, có thể phòng bệnh dại được.
căn nguyên gây bệnh dại
Bệnh dại do virut dại gây ra, là loại bệnh từ động vật lây sang cho người. Ngoài chó, mèo, chuột, dơi còn có một số gặm nhấm và động vật khác có thể truyền bệnh dại cho người. Bệnh dại hay gặp nhất là do chó, mèo bị dại cắn. bản tính của bệnh dại là gây viêm não cấp tính. Virut dại từ tuyến nước miếng của chó lây sang cho người qua vết cắn hoặc liếm vào da, niêm mạc. Khi bị chó trưởng thành mắc bệnh dại hay chó con mang mầm bệnh dại, cắn hoặc liếm vào vết thương (da sây sát) hoặc da xúc tiếp trực tiếp với virut dại khi giết chó, virut dại sẽ chui qua da, niêm mạc rồi đi vào máu, đi đến các tổ chức của cơ thể, đặc biệt là tổ chức tâm thần ngoại biên, sau đó chúng đi đến não (tâm thần trung ương). Tại đây, virut dại theo dây tâm thần đi đến tuyến nước miếng và tản ra khắp hệ thống tâm thần và gây thương tổn tổ chức não, gây viêm não cấp và trình bày bằng các triệu chứng lâm sàng là rối loạn tâm thần hoặc bị liệt.
Cần tiêm phòng bệnh dại khi bị chó, mèo cắn.
biểu lộ của bệnh nhân dại
Thời kỳ ủ bệnh của bệnh dại rất khác nhau từ 10 ngày đến 1 năm (trung bình từ 20 - 60 ngày), tùy theo vết cắn và độc lực của virut. Nếu vết cắn ở gần thần kinh trung ương, độc lực của virut dại mạnh, thời kỳ ủ bệnh ngắn hơn các nơi khác. Trước khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh, có thể có các triệu chứng như lo âu, đổi thay tính, đau ở nơi vết cắn. Thời kỳ toàn phát của bệnh, bình thường có 2 thể bệnh, là thể hung tợn, loạn thần hoặc thể co cứng.
Thể hung hãn, loạn tâm thần thể hiện cốt là sự kích thích thần kinh trình diễn.# hung dữ, điên khùng, hoảng loạn, đập phá và chóng vánh đi đến hôn mê và tử vong. Thể hung hãn còn có thể chỉ bị kích thích vận động là chính yếu như co cứng, run rẩy, giật, co thắt họng, khí quản, đồng thời người bệnh sợ nước, sợ gió. Những lúc này người bệnh khát mà không dám uống, chỉ cần nghe thấy tiếng nước chảy róc rách cũng đã lên cơn co thắt thanh, khí quản, họng, rất đớn đau và có thể bị nghẹt thở. Các triệu chứng kích thích sẽ được tăng lên khi có các tác động mạnh như gió thổi, mùi vị xuất hiện, ánh sáng chói chang. Người bệnh xoành xoạch trong trạng thái sợ sệt, hoảng hốt, lo lắng, mắt đỏ ngầu, sáng long lanh. Bệnh nhân rất thính, chỉ cần có tiếng động nhẹ hay ai đó nói gì đều có thể nhận biết và người bệnh lại lên cơn tiếp. Ngoài ra, người bệnh có sốt cao và tăng tiết đường hô hấp trên vì vậy rất nhiều đờm, dãi. Dần dần người bệnh bị rối loạn tim mạch, hô hấp và xuất hiện ảo giác. Bệnh tiến triển ngày một xấu đi và có thể tử vong trong vòng từ 3 - 5 ngày.
Với thể liệt, chiếm tỷ lệ thấp hơn. Người thi bằng lái a1 bệnh ít gặp triệu chứng sợ nước, gió. Lúc đầu đau cột sống dây lưng sau đó liệt cơ vòng (đại, tiểu tiện không tự chủ) rồi liệt chi trên. Khi thương tổn lan đến hành não, bắt đầu xuất hiện liệt thần kinh sọ não. Bệnh nhân sẽ tử vong do ngừng hô hấp và tuần hoàn.
Cần lưu ý, khi mắc bệnh dại đã lên cơn thì vô phương cứu chữa, 100% bệnh nhân tử vong. Cho đến nay chưa có một loại thuốc nào dùng để điều trị bệnh dại khi đã lên cơn dại (cả Tây y lẫn Đông y). Nếu ai đó cho là mình có khả năng chữa bệnh dại khi đã lên cơn dại thì thật sự viển vông. Tuy vậy, cần chẩn đoán phân biệt với một số trường hợp bệnh hoang tưởng. Sau một thời gian nào đó, sau khi bị chó cắn (con chó này không mắc bệnh dại) nhưng người bị chó đó cắn vẫn lên cơn dại như bệnh dại, nhưng bản tính không phải bệnh dại.
Tốt nhất là không nên nuôi chó, mèo. Nếu chẳng thể không nuôi, phải nhốt và quản lý chó, mèo, không thả rông. Chó, mèo cần được tiêm phòng dại đúng quy cách và triệt để theo chỉ dẫn của cơ quan thú y.
Khi bị chó (hoặc mèo) cắn hoặc chó liếm vào vết thương (ngay cả chó con cắn, liếm, vì, chó con do hệ tâm thần chưa hoàn chỉnh nên bị nhiễm virut dại nhưng không bộc lộ bệnh) hoặc chó cắn vào vùng gần thần kinh trung ương (đầu, mặt, cổ…). Hoặc chó cắn xong chạy mất, hoặc chó bị đánh chết, hoặc chó đang ốm thì phải tiêm ngay huyết thanh chống virut dại và tiêm cả vắc-xin dại. Nếu sau khi chó cắn mà con chó vẫn thường nhật cần nhốt chó để theo dõi (phải chăm nom chó cẩn thận không để chó đói chết). Sau 10 ngày nếu chó vẫn bình thường, không cấp thiết tiêm vắc-xin dại. Nhưng nếu sau 10 ngày mà con chó đó bị ốm hoặc chết cần phải tiêm vắc-xin dại đủ liều. do vậy, những người bị chó cắn nghi dại cần đến các Trung tâm y tế phòng ngừa để được chỉ dẫn tiêm huyết thanh kháng dại, vắc-xin phòng dại và vắc-xin phòng bệnh uốn ván đúng quy định.
PGS.TS.BS. Bùi Khắc Hậu
0 nhận xét:
Đăng nhận xét